Erken ergenlik ne zaman tedavi edilmeli

    ÔÇťERKEN ERGENL─░KÔÇŁ D─░YE PAN─░─×E KAPILMAYIN!

    ├ľzellikle ergenlik d├Ânemi yakla┼čan ├žocuklar─▒ olan ebeveynlerin son y─▒llarda en ├žok endi┼če duydu─ču konular─▒n ba┼č─▒nda ÔÇťergen ergenlikÔÇŁ geliyor. Ortaya ├ž─▒kan psikolojik de─či┼čimlerin yan─▒ s─▒ra, ├žocu─čunun b├╝y├╝mesinin etkilenerek boyunun k─▒sa kalaca─č─▒ndan korkan ebeveynler ve ├Âzellikle de anneler ├žocuk endokrinoloji polikliniklerine ba┼čvuruyor. Oysa ba┼čvuran ├žocuklar─▒n sadece k├╝├ž├╝k bir b├Âl├╝m├╝nde tedavi gerekti─čine i┼čaret eden┬áAc─▒badem Kad─▒k├Ây Hastanesi ├çocuk Sa─čl─▒─č─▒ ve Hastal─▒klar─▒, ├çocuk Endokrinolojisi Uzman─▒ Prof. Dr. Serap Semiz, normal geli┼čimden hafif sapmalar─▒n tedaviye ihtiya├ž duyulmamakla birlikte yak─▒n izlenmesi gerekti─čini s├Âyl├╝yor.

    ─░nsan hayat─▒n─▒n en ├Ânemli d├Ânemlerinden biri olan ergenlik ├Âzellikle ebeveynler i├žin yeni bir m├╝cadelenin de ba┼člang─▒c─▒n─▒ ifade ediyor. Son zamanlarda ÔÇťergen ergenlikÔÇŁ kavram─▒ndan s─▒k├ža s├Âz edilmesi, konuyla ilgili ├žok fazla bilgileri olmayan anne ve babalar─▒n kafas─▒n─▒n kar─▒┼čmas─▒na yetiyor. ├çocuklar─▒nda hem psikolojik hem de fizyolojik de─či┼čimlerin erken evrede ya┼čanma korkusu ebeveynlerde endi┼čeye yarat─▒yor. Ancak ├╝lkemizde ortalama adet ya┼č─▒n─▒n son 40 y─▒lda de─či┼čmedi─čini ve ergenlik ya┼č─▒ i├žin alt s─▒n─▒r─▒n k─▒zlarda 8, erkeklerde de 9 ya┼č oldu─čunu hat─▒rlatan┬áAc─▒badem Kad─▒k├Ây Hastanesi ├çocuk Sa─čl─▒─č─▒ ve Hastal─▒klar─▒, ├çocuk Endokrinolojisi Uzman─▒ Prof. Dr. Serap Semiz, kayg─▒yla ba┼čvuranlar─▒n ├žok k├╝├ž├╝k bir b├Âl├╝m├╝n├╝n tedavi gerektirdi─činin alt─▒n─▒ ├žiziyor. Kimlerin tedaviye gereksinim duyduklar─▒ ve nas─▒l bir tedavi uygulanmas─▒ gerekti─či konusunda verdi─či bilgilerde de ailelerin endi┼čelerini azalt─▒yor…

    Erken ve erkence ergenlik nedir?

    Ergenlik d├Ânemiyle ilgili ya┼čanan belirtiler ve bunlar─▒n ya┼č aral─▒klar─▒na g├Âre yap─▒lan tan─▒mlar─▒ ├žok iyi anlamak gerekiyor. Buna g├Âre, k─▒z ├žocuklar─▒nda 8 ya┼č─▒ndan ├Ânce meme geli┼čimi ve genital b├Âlge ya da koltuk alt─▒ t├╝ylenmesi, erkek ├žocuklarda 9 ya┼č─▒ndan ├Ânce testis hacminde art─▒┼č ve genital b├Âlge ya da koltuk alt─▒nda k─▒llanma olmas─▒ ÔÇťerken ergenlikÔÇŁ olarak belirtiliyor. ÔÇťErkence ergenlikÔÇŁ ise ergenlik belirtilerinin erkeklerde 9-10.5 ya┼čta, k─▒zlarda ise 8-9 ya┼čta ba┼člamas─▒ olarak ifade edilirken, adet kanamas─▒n─▒n 10 ya┼č─▒ndan ├Ânce g├Âr├╝lmesi erken adet kanamas─▒ olarak tan─▒mlan─▒yor.

    Obezite ├Ânemli bir etken

    K─▒zlarda, erkeklerden 10 kat daha fazla g├Âr├╝len erken ergenlik, ─▒rk, genetik, co─črafi etkenler, beslenme bi├žimi, obezite ve ├ževresel endokrin bozucular gibi farkl─▒ etkenlere ba─čl─▒ olarak geli┼čiyor. K─▒zlarda daha ender ve ├Âzellikle erkek ├žocuklarda daha s─▒k g├Âzlenen baz─▒ iyi huylu beyin t├╝m├Ârleri de erken ergenlik nedeni olabiliyor. Prof. Dr. Serap Semiz ÔÇťSon 40 y─▒lda ├╝lkemizde ortalama adet ya┼č─▒ olan 12,5 ya┼č─▒n de─či┼čmedi─čini biliyoruz. Ancak genital b├Âlge veya koltuk alt─▒nda k─▒llanma veya meme geli┼čiminde hafif├že erkene kay─▒┼č g├Âzleniyor. Son y─▒llarda ergenlik belirtilerinin daha erken ya┼člarda belirginle┼čmeye ba┼člamas─▒n─▒n en ├Ânemli etkeninin ise ├žocukluk ├ža─č─▒ndaki obezite art─▒┼č─▒ oldu─čunu s├Âyleyebiliriz. Ayr─▒ca, sa─čl─▒ks─▒z beslenme ve temas edilen hormon katk─▒l─▒ g─▒dalar ve di─čer endokrin bozucular da bu etkenler aras─▒nda yer al─▒yorÔÇŁ diye belirtiyor.

    Tedavide neler hedefleniyor?

    Erken ergenlik ya┼čayan ├žocuklarda, erken ve h─▒zl─▒ kemik olgunla┼čmas─▒ nedeniyle b├╝y├╝me plaklar─▒n─▒n erken kapanmas─▒, b├Âylece final boyunun k─▒sa kalmas─▒ s├Âz konusu oldu─ču i├žin tedavide bunu engellemek ama├žlan─▒yor. Bununla birlikte psikososyal ve davran─▒┼čsal sorunlar─▒n ├Ân├╝ne ge├žilebilmesi de tedavi hedefleri aras─▒nda yer al─▒yor. Prof. Dr. Serap Semiz, ├Âzellikle ailelerin en ├žok merak etti─či konular─▒n ba┼č─▒nda ergenli─čin durdurulmas─▒yla birlikte boy kazanc─▒n─▒n sa─član─▒p sa─člamayaca─č─▒n─▒n geldi─čine i┼čaret ederek ┼ču bilgileri veriyor: ÔÇťErken ergenlik tedavisi k─▒zlarda 8 ya┼č, erkekte 9 ya┼č─▒ndan ├Ânce ba┼čland─▒─č─▒nda eri┼čkin boyda kazan├ž elde ediliyor. Bu olgularda toplam boy kazanc─▒ 4-10 cm aras─▒nda de─či┼čebiliyor. Erkence ergenlikte yani k─▒zlarda 8-9 ya┼č aras─▒nda ba┼člayan ergenlikte ise tedavi sadece psikososyal yararlar ve adet ya┼č─▒n─▒ geciktirme ama├žl─▒ uygulan─▒yor.ÔÇŁ

    Tedavi edilen ├žocuklarda final boyunu belirleyen ba┼čl─▒ca fakt├Ârler aras─▒nda ise, ergenlik ba┼člang─▒c─▒yla tedaviye ba┼člama aras─▒ndaki s├╝renin k─▒sa olmas─▒, tedavi ba┼člama ya┼č─▒n─▒n k├╝├ž├╝k olmas─▒, tedavi ba┼člang─▒c─▒ndaki boy ve genetik boy hedefi olarak s─▒ralan─▒yor.

    Erken ergenlik tedavisi nas─▒l yap─▒l─▒r?

    Yap─▒lan incelemeler sonras─▒nda tan─▒ alan ├žocuklarda tedaviye ba┼član─▒yor. Prof. Dr. Serap Semiz, hastan─▒n kendi hormon salg─▒s─▒n─▒n bask─▒land─▒─č─▒ erken ergenlik tedavi uygulamas─▒yla ilgili olarak, ÔÇťBu ├žocuklara ergenli─či ba┼člatan ve beyinden salg─▒lanan gonadotropin salg─▒lat─▒c─▒ hormonun sentetik benzeri uzun etkili formlar─▒, belirli periyodlarla enjeksiyon ┼čeklinde uygulan─▒yor. Genellikle iyi tolere edildi─či i├žin s─▒k g├Âr├╝len ve ciddi yan etkileri de bulunmuyor. Bununla birlikte, tedavinin v├╝cut a─č─▒rl─▒─č─▒, kemik mineral yo─čunlu─ču ├╝zerine de olumsuz etkisi g├Âr├╝lm├╝yorÔÇŁ diye konu┼čuyor.

    Tedavinin ilk y─▒l─▒nda 3 ayl─▒k, sonraki y─▒llarda 3-6 ayl─▒k aral─▒klarla, ergenlik bulgular─▒n─▒n gidi┼či, boy ve a─č─▒rl─▒─č─▒n izlenmesi ├Ânem ta┼č─▒yor. H─▒zl─▒ b├╝y├╝me ve kemik ya┼č─▒n─▒n h─▒zl─▒ ilerlemesinin yava┼člad─▒─č─▒ bu s├╝re├žte, meme veya testis b├╝y├╝mesi gibi ergenlik bulgular─▒n─▒n duraklamas─▒ veya gerilemeye ba┼člamas─▒ gerekiyor.

    Tedavi bittikten sonra…

    Tedavi kesildikten sonra adet kanamas─▒ olu┼čumu ve ├╝reme fonksiyonlar─▒ ile ilgili bir sorun g├Âzlenmedi─čine dikkat ├žeken Prof. Dr. Serap Semiz, ÔÇťK─▒zlarda tedavinin kesilmesinden sonra 6 ay i├žinde hormonal sistem tekrar aktive oluyor ve ortalama 16 ay sonra ilk adet olu┼čuyor. Tedavi uygulananlar─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─čunda d├╝zenli adet d├Âng├╝s├╝ g├Âzleniyor. Erkeklerde ise tedavi kesildikten yakla┼č─▒k 6 ay sonra hormon d├╝zeyleri y├╝kseliyor ve ortalama 2 y─▒l sonra sperm ├╝retimi ba┼čl─▒yorÔÇŁ diyor.

    Erken ergenlik tedavi karar─▒ i├žin gerekli kriterler

    Ergenlik bulgular─▒n─▒n k─▒zlarda 8, erkeklerde 9 ya┼čtan ├Ânce ba┼člamas─▒,

    Ergenlik bulgular─▒n─▒n ve bedensel geli┼čimin h─▒zla ilerlemesi,

    Kemik ya┼č─▒n─▒n ileri olmas─▒ ve kemik ya┼č─▒n─▒n h─▒zl─▒ ilerlemesi,

    ├ľng├Âr├╝len eri┼čkin boyunun genetik boy hedefinin alt─▒na d├╝┼čmesi,

    K─▒zlarda ultrason ├Âl├ž├╝mleri ve hormonal de─čerlerle erken adet kanamas─▒ riskinin belirlenmesi veya erken adet kanamas─▒ ( 10 ya┼č ├Âncesi),

    Psikososyal ve davran─▒┼čsal sorunlar.